گزارش روايت‌ها ، سخن را از " عقل " آغاز كرده‌اند . در اين مجموعه نيز در بخش يكم آن ، پيش از بيان سخنان حكمت‌آميز پيامبر أعظم ، ضمن پژوهشى ، معناى " عقل " از نظر لغوى واز نگاه روايات اسلامى ، مورد بررسى قرار گرفته وتوضيح داده شده كه واژه " عقل " در متون اسلامى ، گاه درباره ادراكات انسان به كار رفته وگاه درباره محصول ادراكات أو . همچنين مقصود از " عقل نظري " و " عقل عملي " وتفاوت ميان " عاقل " و " عالم " ، وخطر علمِ بدون عقل ، بيان گرديده است . سپس به منظور فهم درست آيات واحاديثى كه در نكوهش جهل وجاهل وضرورت جهل‌زدايى از جامعه وارد شده ، چهار معنا براي " جهل " ارائه مىگردد وخطرناك‌ترين جهل براي انسان ، تبيين مىشود ودر پايان ، اين پژوهش ، به اين پرسش پاسخ مىدهد كه : چرا بر خلاف متعارف كه " جهل " در برابر " علم " مطرح مىگردد ، در نصوص اسلامى وبه تبعِ آن در منابع حديثي ، " جهل " در برابر " عقل " قرار گرفته است ؟ پس از اين تحقيق مقدّماتى ، ضمن دوازده فصل ، سخنان والا وحكيمانه پيامبر خدا درباره عقل وجهل ، گزارش شده است . حقيقت عقل ، آفرينش عقل وجهل ، تشويق بر خِردورزى وژرف‌انديشى ، هشدار نسبت به فرجام ناهنجارىها ونابه‌سامانىهاى گونه گون در به كار نگرفتن خِرد ، وبىتوجّهى به مقتضاى خردورزى وانديشه‌ورى ، در اين باب ودر ضمن أحاديث فصل‌هاى يكم ودوم آمده است ونيز " حُجّيت عقل " در نگاه دين ونقش‌آفرينى آن در دستيابى انسان به جايگاهى ارجمند در اين دنيا وپاداش الهى در جهان واپسين كه اين ، موضوع فصل سوم است . پايگاهى به اين والايى وجايگاهى به اين ارجمندى ، سزامند آن است كه انسان ، بدان توجّه كند ودر فهم استوارى ، گستردگى وژرفايى آن بكوشد . آن گاه در